 ++++++++++++++++++++                            ++++++++++++++++++++++++
                     XINE: wolny odtwarzacz wideo      
 ++++++++++++++++++++                            ++++++++++++++++++++++++


  WERSJA
    => $Id: README_pl,v 1.10 2004/12/12 21:57:10 mroi Exp $
     
     
 SPIS TREŚCI
 -=========-
   
   1   DOKUMENTACJA
   1.1 Zakres tego dokumentu
   
   2   O XINE
   2.1 Wymagania i wspierane platformy
   2.2 Użyte oprogramowanie
   2.3 Programiści xine
   2.4 Użytkowanie
   2.4.1 Skróty klawiaturowe
   2.4.2 Wybieranie ścieżki dźwiękowej
   2.4.3 Wybieranie napisów
   2.4.4 LIRC
   2.4.5 Ustawianie opcji konfiguracyjnych xine z linii poleceń
 
   3   CO NIE ZOSTAŁO JESZCZE POWIEDZIANE
   3.1 Wolność, DVD i te sprawy...
   
   4   Kontakt z projektem xine







1   DOKUMENTACJA

1.1 Zakres tego dokumentu

    To jest dokumentacja użytkownika końcowego xine-lib i xine-ui.
    Więcej informacji znajdziesz w katalogu doc/ obydwu pakietów.

    Proszę również rzucić okiem na FAQ dołączany do pakietu xine-ui
    który może już zawierać odpowiedzi na Twoje pytania.


2   O XINE

    xine to wolny, na licncji GPL, odtwarzacz wideo dla systemów
    unixowych. Obsługuje strumienie mpeg-2 i mpeg-1 (zawierające dźwięk
    + obraz), elementarne strumienie mpeg (tylko dźwięk/obraz, np.
    pliki mp3) jak i pliki typu AVI (używając kodeków dll win32) oraz
    strumienie typu Vorbis OGG. Jest pewne wsparcie dla sekwencji
    quicktime (ale większość kodeków audio i wideo jest chronionych
    przez prawo własności intelektualnej i te nie są wspierane).

    xine odtwarza z sekwencji obraz i dźwięk i synchronizuje je.
    Zależnie od właściwości sekwencji odtwarzanie będzie wymagało
    więcej lub mniej czasu procesora, pełna częstotliwość wyświetlania
    ramek sekwencji mpeg-2 udała się już przy procesorze
    Pentium II 400 MHz.

    xine może odtwarzać VideoCD, CD, SVCD i bezpośrednio DVD. Niestety
    status prawny zaszyfrowanych/zablokowanych dysków DVD nie jest
    jasny w niektórych państwach, więc nie możemy dodać do xine żadnego
    kodu odszyfrowującego DVD. Aby odtwarzać takie DVD będziesz
    potrzebować zewnętrznych programów lub czegoś na kształt wtyczki do
    xine 'xine_dvd_plugin', który może obsłużyć uwierzytelnianie/
    odszyfrowanie DVD.

    Grupa autorów projektu xine odmawia jakiejkolwiek odpowiedzialności
    za używanie programu xine w ten sposób.
    
    Poczynając od wersji xine 5.0, zaimplementowana została architektura
    pozwalająca na elastyczne używanie wtyczek, dzięki którym możliwe
    będzie w przyszłości wsparcie wielu innych typów sekwencji i
    urządzeń wyjściowych.

2.1 Wymagania i wspierane platformy

    - xine wymaga serwera X11 dla wyjścia obrazu (z 8, 15, 16, 24 lub 32
      - bitową głębią kolorów).
    - xine wykrywa i używa rozszerzeń MIT X video i X shared memory dla
      lepszej wydajności.
    - jeśli nie możesz uruchomić Xv na twojej platformie, powinieneś
      użyć 16bpp głębi kolorów dla uzyskania lepszej wydajności.
      Xv wydaje się całkiem dobrze pracować z każdą głębią kolorów.
    - jeżeli masz kartę graficzną mga 200/400 możesz użyć jako opcji
      wyjścia - wtyczki syncfb/teletux. Szczegóły zobacz w README.syncfb
    - odtwarzanie audio jest wspomagane przez OSS, ALSA, ESD i ARTSD.
    - aaxine używa bibliotek aalib i może pracować na prawie każdym
      terminalu.
    - żeby skompilować xine potrzebujesz w miarę nowych wersji gmake, gcc
      i binutils.

    xine powinien pracować na każdym nowszym komputerze kompatybilnym
    z architekturą i386 (pentium i lepsze) używając GNU/Linux lub FreeBSD.
    Zależnie od typu odtwarzanej sekwencji wideo, będziesz potrzebować
    więcej lub mniej mocy procesora, dla płynnago odtwarzania. Odtwarzanie
    DVD może dobrze działać już na systemach opartych o Pentium II 400Mhz
    (lub równoważnych). W tym równaniu jest jednak zbyt wiele niewiadomych
    więc ta granica może się wahać.

    Pomyślnie przetestowane karty graficzne (używające Xv) dla PC to:
    nVidia Riva TNT (oryginalne sterowniki NVidii "closed-source"),
    nVidia Riva TNT 2, Matrox G400, ATI AIW Rage128-16MB,
    3dfx voodoo3 2000 PCI 16Mb

    Następujące karty zostały zgłoszone jako działające, ale nie jest
    jasne czy używają Xv czy nie (proszę zwrócić się na listę
    dyskusyjną użytkowników xine):
    Trident 9660, ATI AIW M64-8Mb PCI, ATI RageII 8MB.

    xine powinien dać sobię radę z odtwarzaniem obrazu na każdym
    działającym x-serwerze z każdą kartą graficzną, ale z dużo gorszą
    wydajnością niż z rozszerzeniem Xv.

    Dodatkowo, xine pracuje na i386-solaris, na maszynach sparc
    używających linuxa lub solarisa (Creator-3D działa), zobacz
    README.solaris dla dodatkowych informacji. Również wspierane:
    niektóre systemy powerpc używające linuxa oraz IRIX na procesorach
    MIPS.

    I ostatnie, lecz nie mniej ważne: zgłoszono również poprawnie
    działający xine na procesorach Alpha, IA-64 i S/390.

2.2 Użyte oprogramowanie

    xine używa oprogramowania z następujących zewnętrznych projektów
    wolnego oprogramowania:

    - liba52 Aarona Holtzmana i Michaela Lespinasse
    - libmpeg2 Aarona Holtzmana i Michaela Lespinasse
    - libmad Roberta Lesliego
    - libffmpeg Fabrice Bellard'a

    Bez tych świetnych programów xine nie byłoby oczywiście tym
    czym jest teraz.

    Również wielkie podziękowania dla Linux Video and DVD Project
    "LiViD" skąd oryginalny pomysł wolnego i darmowego
    odtwarzacza DVD.
     
    => http://www.linuxvideo.org/

2.3 Programiści xine

    główny programista xine
      Guenter Bartsch <guenter@users.sourceforge.net>

    różne sugestie, poprawki błędów i kompilacji, alsa plugin,
    interfejs użytkownika
      Daniel Caujolle-Bert <f1rmb@users.sourceforge.net>

    wiele poprawek, wykrywanie prędkości transferu, programowa eliminacja
    przeplotu, masa uaktualnień libwin32
      Miguel Freitas <miguel@cetuc.puc-rio.br>

    moduł wyświetlania obrazu teletux/syncfb, różne poprawki, sterowniki alsa
      Joachim Koenig <Joachim.Koenig@gmx.net>

    programowanie liba52/libmpeg2
      Michael Lespinasse <walken@zoy.org>

    pakiety dla Debiana, wsparcie dla użytkowników
      Siegfried Langauf <siggi@users.sourceforge.net>
  
    Oraz wielu innych, zobacz plik xine-lib/AUTHORS

2.4 Użytkowanie

    Możesz uruchomić xine bez żadncyh opcji lub podając jedną lub
    więcej sekwencji wejściowych bezpośrednio. xine testuje możliwość
    użycia rozszerzenia Xv i jeśli nie - sam użyje XShm, test ten może
    jednak zawieść. Możesz określić wyjście wideo używając opcji
    "-V", np:

    xine -V XShm

    zmusi xine do użycia XShm albo zwykłego X11.

    Jeśli chcesz wysłać dźwięk przez sieć za pomocą ESD, ustaw zmienną
    środowiskową ESPEAKER przed uruchomieniem xine.

    Sekwencją wejścia może być nazwa pliku lub coś co nazywamy
    "MediaResourceLocator" MRL, który wygląda podobnie do URLa.
    Najpierw podaj źródło wejścia przed "://" następnie specyficzny
    identyfikator źródła wejścia. Jakich źródeł wejścia możesz użyć,
    zależy od tego jakie wtyczki wejścia zainstalowałeś (dla zwykłych
    plików możesz pominąć identyfikator źródła wejścia).

    Spróbuj

    $ xine --help

    by otrzymać pełną informację o użytkowaniu.

    xine używa protokołu xdnd (wersja 3) więc jeśli masz wyszukiwarkę
    plików z nim współpracującą (np gmc) możesz po prostu "przeciągnąć"
    pliki wideo na xine by je odtworzyć.

    Odtwarzanie scieżki 3 z VCD:

    $ xine vcd://3

    Przykład bezpośredniego dostępu do DVD:

    $ xine dvd://VTS_01_1.VOB

2.4.1 Skróty klawiaturowe

      Klawisz            Akcja

      [RETURN]           odtwórz
      [SPACJA]           stop klatka
      [Góra]/[Dół]       szybki podgląd / zwolnienie

      0                  znajdź początek aktualnej sekwencji
      1-9                przejdź do 10-90% aktualnej sekwencji
      [Lewo]/[Prawo]     przeskocz -+ 15 sec (+CTRL: 60 sec)
      [PgUp]/[Wstecz]    przeskocz do poprzedniej pozycji na liście
      [PgDown]/[Naprzód] przeskocz do następnej pozycji na liście

      f                  Przełącz do trybu pełnoekranowego/okna
      a                  przełącz proporcje ekranu (AUTO/16:9/4:3/DVB)
      i                  włącz tryb przeplotu

      z / Shift-Z        ZOOM powiększanie / pomiejszanie obrazu.
                         dodaj Ctrl aby powiększyć w pionie lub Meta aby
                         powiększyć w poziomie

      "<",">"            zmodyfikuj rozmiar okna wyjświetlania
      + -                zmień kanał audio
      , .                zmień kanał napisów
      n m                wyreguluj synchronizację a/v
      [HOME]             zresetuj synchronizację a/v

      [INSERT]           przełącz widzialność kursora myszki w oknie obrazu

      q                  zakończ

      h                  ukryj okno obrazu (użyteczne przy odtwarzaniu mp3)

      więcej wkrótce ;-)

      Kliknij prawym przyciskiem na okno wyjścia wideo (lub naciśnij "G")
      aby ukryć panel.

      Zmienianie skrótów:
        Możesz również zmienić jeden/kilka/wszystkie skróty. Do tego musisz
        mieć plik keymap w swoim katalogu $HOME/.xine/. Składnia wpisów do
        tego pliku wygląda tak:

         WindowReduce {
            key = less
            modifier = none
         }

        Wartość "key" powinna odpowiadać opisowi klawiszy X11 (zobacz poniżej).
        Modyfikator może być:
	         - 'none' brak modyfikatora,
                 - 'control' (lub 'ctrl') klawisz "Control",
                 - 'meta' (or 'alt' on PC) dla klawisza "meta",
                 - 'mod3' lub 'mod4' lub 'mod5' dostępne tylko na niektórych
                   platformach.

        Modyfikatory mogą być mieszane, oddzielone przecinkiem:
	
         WindowReduce {
           key = less
           modifier = control, alt
         }

        Nie wpisanie lini z modyfikatorem, będzie równoznaczne z wybraniem
        modyfikatora 'none'.

        Możesz dodać również aliasy dla skrótów, taki:
	 
	 Alias {
           entry = Pause
           key = p
         }

        będzie oznaczał dodanie innego skrótu do wpisu 'Pause' przez
        naciśnięcie 'p'. Możesz również dodać sekcję modyfikatora
        (zobacz poniżej). Jeśli nie - modyfikator pozostanie taki
        jak dla oryginalnego klawisza. ('Pause' w tym przypadku).

      Skanowanie nazw klawiszy X11:
        Aby poznać nazwę klawisza X11, możesz użyć polecenia 'xev', który jest
        dostarczany wraz z pakietami X11. Uruchomienie 'xev' z xterm'a 
        uaktywnia małe okno, wtedy naciśnij klawisz którego nazwę chcesz poznać.
      
        Wtedy w oknie xterm'a otrzymasz coś takiego:
	
         ...
         KeyRelease event, serial 27, synthetic NO, window 0x3200001,
         root 0x3c, subw 0x0, time 4144050914, (259,265), root:(272,319),
         state 0x0, keycode 81 (keysym 0xff9a, KP_Prior), same_screen YES,
                                               ^^^^^^^^
					       To jest właśnie poszukiwana nazwa.
      Jeśli chodzi o przyciski myszy, aby używać na przykład kółko myszy,
      musisz wyśledzić który przycisk będzie asygnowany do funkcji, używając xev:

         ButtonRelease event, serial 27, synthetic NO, window 0x1200001,
         root 0x3b, subw 0x0, time 2710360666, (107,87), root:(120,117),
         state 0x1000, button 5, same_screen YES
                       ^^^^^^^^
                       To jest ten przycisk

      W tym przypadku musisz ustawić "key = XButton_5". Przycisk modyfikacyjny
      jest również wspierany z przyciskami myszy.

      Wyświetlanie obecnych/przemapowanych skrótów.
        Możesz użyć 'xine --keymap' lub 'xine --keymap=default' aby wyświetlić
        domyślne skróty. Możesz przekierować rezultat do pliku, który może już
        zostać plikiem ~/.xine/keymap.

        Aby zobaczyć rezultaty zmiam w mapowaniu klawiszy, wpisz po prostu:

        xine --keymap=remapped

2.4.2 Wybieranie ścieżki dźwiękowej

      Podaj opcję "-a" aby wybrać wymaganą ścieżkę audio:

      xine -a 3 test.mpg

      odtworzy 3-cią dostępną ścieżkę audio (wraz z obrazem, oczywiście).

      Alternatywnie możesz użyć interfejsu użytkownika do selekcji
      ścieżki audio.

2.4.3 Wybieranie napisów

      Napisy są dołączane w oddzielnych ścieżkach, tak jak dźwięk.
      Zazwyczaj ścieżka 0 to napisy w domyślnym języku. Użyj
      opcji "-u" aby wybrać potrzebną ścieżkę napisów:

      xine -u 0 test.vob

      wyświetli napisy ze ścieżki 0.

      Alternatywnie możesz użyć interfejsu użytkownika do selekcji
      ścieżki napisów.

2.4.4 LIRC

      xine może być sterowany zdalnie przez podczerwień. Do tego potrzebujesz
      zainstalowanego LIRC'a (http://www.lirc.org).

      Musisz dodać kilka linii do twojego ~/.lircrc:
      begin
        remote = SAMSUNG
        button = Button_Play
        prog   = xine
        repeat = 0
        config = PLAY
      end
      begin
        remote = SAMSUNG
        button = Button_Src
        prog   = xine
        repeat = 0
        config = DVD
      end

      xine może samo wygenerować szablon wpisów, jeśli użyjesz
      'xine --keymap=lirc'. Możesz przekierować wyjście komendy do
      pliku aby dopolerować ustawienia.
      
      Każdy wpis będzie wyglądał tak:

       # Reduce the output window size.
       begin
               remote = xxxxx
               button = xxxxx
               prog   = xine
               repeat = 0
               config = WindowReduce
       end

      Do Ciebie należy wybór pilota i przypisanie przycisków.

      Playlist:
      ---------
      Aby odnaleźć listę odtwarzania z danej wtyczki wejścia, możesz użyć
      specjalnego klucza 'PlaylistFrom:', i następującej po nim nazwy
      wtyczki (takiej samej jak na przycisku panela):

       # Odnajdywanie listy odtwarzania z wtyczki NAV
       begin
               remote = xxxxx
               button = xxxxx
               prog   = xine
               repeat = 0
               config = PlaylistFrom:NAV
       end

2.4.5 Ustawianie opcji konfiguracyjnych xine z linii poleceń

     Możesz ustawić każdą opcję (zobacz README.config_en) z linii
     poleceń aby obejść wartości ustawione w $HOME/.xine/config.

     Na przykład możesz zrobić coś takiego

      xine vcd://1 opt:media.vcd.device=/dev/cdrom2 vcd://1

     aby zmienić vcd_device między odtworzeniem dwóch mrls.

     Te ustawienia opt: nie będą zachowane w pliku konfiguracyjnym,
     gdyż są traktowane jako tymczasowe.


3  CO NIE ZOSTAŁO JESZCZE POWIEDZIANE

3.1 Wolność, DVD i te sprawy...

    xine jest wolnym oprogramowaniem. "wolne oprogramowanie"
    jest w pewnym stopniu związane z "otwatymi źródłami". Ale 
    znaczenie "wolnego oprogramowania" idzie dużo dalej: jest
    ono związane z wolnością jego użytkowników.
    Jeśli masz czas, proszę przeczytaj, co "Free Software Foundation"
    pisze na ten temat:
    http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.pl.html

    Bardzo specyficznym problemem jest wolność oprogramowania DVD:
    przemysł filmowy dopełnia wszelkich możliwych wysiłków aby ograniczyć
    odtwarzanie płyt DVD do kontrolowanych urządzeń. Większość obecnie
    sprzedawanych płyt DVD jest zaszyfrowana (zablokowana) i w niektórych
    krajach (zwłaszcza w USA), nielegalnym jest odszyfrowywanie
    (odblokowywanie) ich, nawet do celów prywatnego użytku (oglądnięcia).
    Mamy nadzieję że większość ludzi zgodzi się z faktem, że jest to
    problematyczny sposób traktowania klientów. Grupa Projektu xine potępia
    te wysiłki przemysłu filmowego - próbując tą drogą zapobiegać stratom
    w sprzedaży, z pewnością okazuje brak szacunku do wszystkich swoich
    uczciwych klientów. Z drugiej jednak strony, Grupa Projektu xine jest
    przeciwna łamaniu istniejącego prawa. Nikt aktualnie nie wie dokładnie
    czy gdziekolwiek na świecie jest legalne  pisanie, posiadanie i używanie
    oprogramowania do OGLĄDANIA zaszyfrowanych płyt DVD. Dopóki ten temat
    pozostaje niejasny (i wydaje się potencjalnie bardzo niebezpieczny),
    xine nie będzie zawierać żadnego specyficznego kodu do odblokowywania DVD.
    Wydaje się jednak, że osoby trzecie pracują nad takimi rozszerzeniami.
    Możliwe że są miejsca gdzie jest to legalne. Którekolwiek z powyższych
    dotyczy Ciebie - nie będziesz w stanie odtwarzać zaszyfrowanych DVD
    za pomocą "czystego" programu xine. Proszę zauważyć że nie jest to
    "błąd" albo braki w funkcjonalności, ale czysto prawny problem.
    Byłoby wspaniale rozwiązać go (np. przez przekonanie ameryki i/lub
    przemysłu filmowego, że są naprawdę nudni i niepotrzebnie nie w porządku
    wobec klientów jak i użytkowników i programistów wolnego
    oprogramowania), ale dodawanie kodu odszyfrowującego DVD do xine
    nie rozwiąże tego problemu.

4   Kontakt z projektem xine

    Strona domowa projektu xine:

       http://xine.sourceforge.net

    Informacja zwrotna, lub chęć pomocy mile widziana, kontakt:

       lista dyskusyjna użytkowników xine: xine-user@lists.sourceforge.net


    ################################
    # Tłumaczenie: Barłomiej Muryn #
    #    mailto: _4ever_@irc.pl    #
    ################################

